Bitkilerde LST (Low Stress Training) Tekniği ile Hasat Nasıl 2 Katına Çıkarılır?

İç mekan bahçeciliğinde (Indoor Garden), sınırlı bir alanda ve yapay ışık altında maksimum verim almak her yetiştiricinin hayalidir. İster hobi amaçlı domates yetiştirin, ister salon bitkilerinizi gürleştirmeye çalışın; bitkileriniz doğal haline bırakıldığında genellikle "Noel ağacı" şeklinde büyür. Bu formda, sadece en tepedeki meyve veya çiçekler ışığı alırken, alt dallar gölgede kalır ve cılızlaşır.

Peki, bitkinizin her dalını bir "ana dal" gibi besleyip hasadınızı ikiye, hatta üçe katlayabilseydiniz? İşte LST (Low Stress Training) yani "Düşük Stresli Eğitim" tekniği tam olarak bunu sağlar. Bu rehberde; bitkilerinizi incitmeden nasıl eğiteceğinizi ve verimi artırmanın bilimsel yollarını GrowSanat uzmanlığıyla adım adım anlatıyoruz.

Bitki Yetiştirmede LST (Low Stress Training) Nedir?

LST, bitkinin uzayan ana gövdesini ve dallarını nazikçe bükerek yatay bir düzleme yayma sanatıdır. Doğada bitkiler, en tepedeki "Apikal Meristem" dokusuna oksin hormonu göndererek dikey büyümeye odaklanır. LST yaparak bitkiye şu mesajı verirsiniz: "Artık tek bir zirven yok, tüm dalların zirve!"

LST Tekniğinin Hasat Verimine Faydaları

• Maksimum Işık Kullanımı: Kullandığınız bitki yetiştirme lambası modeliniz ne olursa olsun, ışığın etkisi mesafeye göre azalır. LST ile tüm dalları ışığa eşit mesafede tutarak verimi maksimize edersiniz.
• Boy Kontrolü: Tavan yüksekliği sınırlı olan bitki yetiştirme kabini alanlarında, bitkinin aşırı uzayıp ışık kaynağına çarpmasını ve yanmasını engeller.
• Homojen Meyve/Çiçek Kalitesi: Alt dallar da üst dallar kadar ışık aldığı için, hasat ettiğiniz tüm ürünler eşit büyüklükte ve kalitede olur.
• Düşük Stres: Adı üzerinde, bitkiyi kesmediğiniz (budamadığınız) için bitki şoka girmez, büyüme duraksamaz ve iyileşme süreci çok hızlıdır.

LST Nasıl Uygulanır?

LST uygulamasına bitkiniz henüz gençken ve gövdesi esnekken başlamalısınız. Genellikle bitkinin 3-4 boğum oluşturması (yaklaşık 15-20 cm boy) ideal zamandır. Gövde odunsu ve sert bir yapıya dönüştüğünde bükmek zorlaşır ve kırılma riski artar.

Gerekli Malzemeler:

• Bitkiyi kesmeyecek yumuşak kaplamalı bitki teli veya yumuşak bahçe ipi.
• Saksı kenarlarına bağlama noktası oluşturmak için delik açacak bir matkap veya klipsler.
• İşlem sırasında gerekirse yaprak temizliği için steril bir makas.

Adım 1: Emniyet Kemerini Takın (Kökleri Koruma)

Bitkiyi bükmeden önce, gövdenin en alt kısmını (toprağa yakın yerini) bükmeyi planladığınız yönün tersine doğru bir iple saksıya sabitleyin. Bu adım çok kritiktir; çünkü bitkiyi bükerken kökleri topraktan sökebilirsiniz. Bu ilk bağ, kökleri yerinde tutar.

Adım 2: Tepeyi Yatırın

Bitkinin en üst filizini nazikçe aşağıya doğru bükün ve saksının kenarına bağlayın. Amaç, en tepe noktasını diğer yan dalların seviyesine indirmektir. Bu sayede bitki, en tepeye giden oksin hormonunu diğer dallara da dağıtmaya başlar.

Adım 3: Işığın Gücü ve Yan Dallar

Tepeyi eğdiğinizde, gövdenin iç kısmında kalan ve normalde gölgede duran küçük filizler doğrudan ışıkla buluşacaktır. Bu filizler birkaç gün içinde yukarı doğru dönerek yeni ana gövdelere dönüşecektir. Bu süreçte bitki besini takviyelerinizi düzenli yaparak yeni dalların gelişimini desteklemelisiniz.

Adım 4: Destek Ekipmanları ile Form Verme

Bitki büyüdükçe uzayan her yeni dalı, saksının boş kalan taraflarına doğru yatırarak açmaya devam edin. Bitkiniz zamanla bir çalı formunu alacaktır. Bu süreçte dalları düzenli tutmak için profesyonel file ve destek ekipmanları kullanmak işinizi büyük ölçüde kolaylaştırır.

LST ile Birlikte Kullanılabilecek İleri Teknikler

Sadece eğip bükmek yetmez diyorsanız, verimi daha da artırmak için LST'yi diğer tekniklerle kombinleyebilirsiniz.

1. Topping (Tepe Kesimi)

Bitkinin en tepesindeki büyüme ucunu steril bir makasla keserek gövdenin ikiye ayrılmasını sağlama işlemidir. Topping yapıldıktan sonra çıkan iki yeni dalı LST ile zıt yönlere (Y harfi şeklinde) açmak, en popüler yöntemdir. Bu işlem bitkiyi kısa süreli strese sokabilir; bu dönemde B vitamini ve amino asit takviyeleri kullanmak bitkinin hızla toparlanmasını sağlar.

2. Scrog (Screen of Green) Tekniği

LST'nin bir üst seviyesidir. Bitkilerin üzerine yatay bir ağ (file) gerilir. Uzayan dallar bu ağın deliklerinden geçirilip ağın altına yatırılır. Böylece tüm bitki eşit yükseklikte, halı gibi bir yüzey oluşturur. Scrog yöntemi, özellikle iç mekan sebze yetiştiriciliğinde alan verimliliğini %100'e çıkarır.

3. Super Cropping (Süper Budama)

Dalları kırmadan, iç dokusunu parmaklarınızla nazikçe ezerek 90 derece bükme işlemidir. Bu teknik, bitkinin iyileşme mekanizmasını tetikler ve bitki o dalı onarmak için bölgeye aşırı besin pompalar. Sonuç olarak, o daldaki meyve veya çiçekler çok daha iri olur.

Dikkat Edilmesi Gereken Püf Noktalar

Bitkilerinizi eğittikten sonra onlara toparlanmaları için zaman tanıyın. Özellikle LST sırasında kazara bir dalı çatlatsanız bile panik yapmayın; o bölgeyi elektrik bandı veya yara bandı ile sarın, bitki kendini onaracaktır. Bitkilerinizin susuzken dalları daha yumuşak olur, sulamadan hemen önce LST yapmak kırılma riskini azaltır.

Sonuç: Doğru uygulanan LST ve Scrog teknikleri ile tek bir bitkiden, hiç eğitim verilmemiş birkaç bitkinin verdiği hasadı alabilirsiniz. Bitkilerinizin ihtiyaç duyduğu ışık, hava ve besin dengesini kurduğunuzda, doğa size cömert davranacaktır.